Amis da las minieras – Bergbaumuseum Graubünden Schmelzboden Davos
Sche nus discurrin oz en Svizra dal plaschair da l'explotaziun da minieras e visitain in dals paucs museums da minieras, va tgunsch en emblidanza quant strapatschus ch'il mintgadi dal temp da l'explotaziun da minieras activa era. L’industria da minieras, la tschertga, l'explotaziun e l'elavuraziun da materias primas organicas u mineralas è cumprovada en Svizra dapi il temp medieval tempriv. En il territori dal Grischun èn surtut vegnids explotads metals sco arom, argient u plum.
Questa lavur che chaschunava gronds custs e ristgs vegniva per il pli organisada localmain damai ch’i na deva nagin engaschament naziunal cumplessiv da la Confederaziun en l'explotaziun da minieras. Per quai èn savens vegnids recrutads miniers da l'exteriur. Er en cas d'in pitschen giaschament rendeva l'explotaziun, tge ch’il grond dumber da minieras, savens pli pitschnas, en il Grischun demussa a moda impressiunanta. L’industria da minieras ha dentant era savì chaschunar tensiuns cun l'agricultura. Quella aveva pers ses lavurers pervi da las minieras, era confruntada cun la migraziun da lavurers e stueva parter resursas impurtantas sco laina ed aua cun l’industria da minieras. En il Grischun eran surtut il temp medieval e l'emprima mesadad dal 19avel tschientaner marcads d'ina activitad da minieras intensiva.
Questa istorgia captivanta da l’industria da minieras grischuna vegn conservada oz gist en trais museums: en il Museum da minieras dal Grischun Schmelzboden Tavau, il Museum da minieras Calantgil ed il Museum da miniers e dad uors Schmelzra S-charl. Il Museum da minieras dal Grischun Schmelzboden Tavau resp. l'uniun «Amis da las minieras en il Grischun» festivescha quest onn ses giubileum da 50 onns.
Il museum illustrescha l’industria da minieras istorica en il chantun. El mussa la dira lavur dals miniers da lezzas uras che tschertgavan en vals allontanadas ed en gronda autezza minerals prezius ed explotavan quels. Visitadras e visitaders pon plinavant contemplar la gronda collecziun da minerals, sco il cabinet da calcit, ubain il cabinet da cristals. Sut radis ultraviolets traglischan blers minerals sco en in mund da paraulas. La collecziun fascinanta po vegnir visitada durant ils mais da stad mintgamai da mardi suentermezdi fin venderdi suentermezdi.
Suenter tschintg decennis guarda l'uniun uss enavos sin sia impurtanta lavur da perscrutaziun ed intermediaziun da l'industria da minieras grischuna. Sonda, ils 6 da zercladur 2026, da las 14:00 fin las 17:00 èn tuttas e tuts envidadas cordialmain da festivar il giubileum en il Schmelzboden, Tavau Monstein e da visitar il museum.