Las festas federalas da tir a Cuira
Prender en mira, sajettar, chargiar – e quai amez in’atmosfera festiva. Uschia pon ins descriver curt e bain la tempra d’ina festa da tir. En Svizra ha il sport da tir ina tradiziun da tschientaners che culminescha mintga tschintg onns en la Festa federala da tir.
Questa concurrenza sportiva, che ha oz caracter da festa populara, ha ina lunga istorgia. Sajettar sco concurrenza è derasà en la Confederaziun dapi il medieval tardiv. A l’entschatta eran quai occurrenzas privatas da societads da chatscha ed exercizis da gruppas citadinas, dentant per gronda part da burgais bainstants e betg da la classa inferiura. Cun il temp èn las occurrenzas daventadas adina pli politicas: Tschertas festas han contribuì a la pasch, autras han dentant era manà a dispitas. In term impurtant è vegnì mess il 1824 ad Aarau cun fundar la Societad federala da tir (dapi il 2002 Federaziun svizra dal sport da tir) e cun organisar l’emprima Festa federala da tir. Quella dueva promover la coesiun da la populaziun svizra. Dapi il 19avel tschientaner tardiv è s’intensivà l’entretschament tranter il tir civil ed il militar, quai ch’è d’attribuir surtut a las duas guerras mundialas. Pir a partir dal 1996 ha il Cussegl federal abolì la commembranza obligatorica en ina societad da tir, uschia ch’il tir è daventà pli e pli ina disciplina da sport e las festas federalas èn sa sviluppadas ad occurrenzas da sport.
Oz èn las festas federalas da tir, sper las festas regiunalas da tir, lieus d’inscunter populars, nua che giuven e vegl, ma era dunna ed um sa mesiran independentamain da lur derivanza, tgiran ensemen la tradiziun dal sport da tir e fan festa en in’atmosfera particulara. L’occurrenza suonda in program bain structurà e porscha numerusas concurrenzas ed uschenumnadas serias da tir spezialas. Dapli davart las serias ed ils elements centrals d’ina festa federala da tir vegn ins a savair qua:
In’occurrenza naziunala sco la festa federala da tir dovra surtut ina chaussa: avunda spazi. Entant che l’emprima Festa federala da tir en il Grischun il 1842 aveva attratg var 4’000 persunas, quint’ins il 2026 cun la visita da radund 36'000 tiraduras e tiradurs. Quai pretenda da las societads da tir grischunas ina vasta organisaziun da l’infrastructura. La preparaziun da l’areal da festa, dals stans da tir e dal pavigliun dals premis impressiuneschan il public.
Apropos pavigliun dals premis: Tge fiss ina concurrenza senza distincziuns e premis? Ina medaglia, in buccalun, ina liongia u schizunt ina tgina – la varietad è gronda e savens surprendenta. Ma l’element che collia tuttas e tuts è il plaschair. Tgi che vuless dar in’egliada pli exacta sin las distincziuns da pli baud las chatta qua:
La Festa federala da tir 2026 a Cuira e conturn ha lieu dals 5 da zercladur fin ils 5 da fanadur. La Porta Cultura fa part da la festa da tir ed ha preparà en la tenda da festa in’engiavinera (incl. concuttenza) davart las festas federalas da tir a Cuira da pli baud. I vala la paina da passar e d’engiavinar.
Ma il Grischun n’è betg per l’emprima giada il chantun ospitant da questa occurrenza gronda. La festa federala da tir ha gì lieu qua gia trais giadas. Tgi che vul s’approfundar anc in pau pli fitg e far in viadi en il passà, chatta il material qua: